پیام مهم عراقچی به آمریکا درباره تنگه هرمز و امنیت انرژی

به گزارش راهبردمعاصر؛ متن کامل یادداشت سید عباس عراقچی وزیر امور خارجه در روزنامه ودوموستی روسیه به شرح زیر است:

امنیت انرژی اکنون بزرگترین چالش جهان در کنار امنیت غذایی است و هر دوی این چالش ها نتیجه مستقیم اقدامات قهرآمیز و قلدرمآبانه آمریکا در منطقه ما است. بر اساس برآورد آژانس بین‌المللی انرژی در سال ۲۰۲۵، بیش از ۱۱۲ میلیارد متر مکعب گاز طبیعی مایع از تنگه هرمز عبور کرد که معادل تقریبا یک‌ پنجم تجارت جهانی آن محسوب می‌شود. اما تجاوز نظامی اخیر امریکا و اسراییل علیه جمهوری اسلامی ایران و استمرار تهدیدهای نظامی شان باعث بسته شدن تنگه هرمز و ایجاد اخلال در عرضه گاز در سطح جهانی و بویژه در آسیا شده است.

قیمت گاز در اروپا به ‌شدت افزایش یافته، در حالی که سطح ذخایر در آستانه زمستان، همچنان بسیار پایین‌تر از میزان آن درسال گذشته است. وضعیت مشابهی در دیگر نقاط جهان بویژه اینکه ۹۰ درصد گاز ترانزیتی از تنگه هرمز در بازارهای آسیایی مصرف می‌شود. این نشان می دهد که هرگونه اختلال و تخاصم،پیامد هایی بسیار فراتر از منطقه ما به همراه دارد و بر امنیتانرژی، ثبات بازار و منافع اقتصادی تولیدکنندگان ومصرف‌کنندگان در سراسر جهان تاثیر می‌گذارد.

به اعتراضات کنونی در کشورهای اروپایی و افزایش سرسام آور تورم و قیمت سوخت در اروپا و آمریکا نگاه کنید. درس این ماجراروشن است: تولیدکنندگان باید گفتگوها را تقویت کنند، مسیرهای عرضه را متنوع سازند، از زیرساخت‌های حیاتی محافظت نمایند وسازوکارهای عملی برای کاهش تاثیر شوک‌های ژئوپلیتیک بربازارهای جهانی انرژی ایجاد کنند. این همان کاری است که رئیس جمهور پزشکیان قرار است در هفته جاری در مسکو همراه با همتایان خود از ۱۱ کشور تولید کننده گاز جهان انجام دهد.

بر اساس سند چشم انداز جهانی گاز ۲۰۵۵ تدوین شده توسط مجمع کشورهای صادرکننده گاز، پیش‌بینی می‌شود تا سال۲۰۵۵، ۸۶ درصد از تولید جهانی گاز از میدان‌هایی تامین شودکه در حال حاضر تولیدی ندارند و ایران با قرار داشتن در رتبه دوم جهان پس از روسیه از لحاظ ذخایر گاز طبیعی اثبات شده، یکی از این میدان هاست؛ این امر نشان می‌دهد که امنیت گاز به‌ عنوانیکی از ارکان اصلی رشد پایدار، امنیت انرژی و همکاری‌هایبین‌المللی در آینده به تداوم اکتشاف، توسعه پروژه‌های جدید وتبدیل موفق منابع به عرضه وابسته خواهد بود.

در همین ارتباط کشورهای عضو مجمع کشورهای صادرکننده گازدر نظر دارند نقش راهبردی خود را تقویت کنند، به‌طوری که بر اساس سند چشم انداز ۲۰۵۵ سهم آن‌ها از تولید جهانی گازطبیعی از ۳۸ درصد در سال ۲۰۲۴ به ۴۴ درصد در سال ۲۰۵۵ افزایش خواهد یافت و ۶۵ درصد از رشد خالص تولید جهانی گازرا به خود اختصاص خواهند داد.
برای همین منظور، همکاری ایران و روسیه در حوزه انرژی و گاز، به دلیل برخورداری دو کشور از ذخایر عظیم نفت و گاز، موقعیت ژئوپلیتیکی راهبردی و نقش مهم آن‌ها در بازارهای منطقه‌ای و جهانی انرژی، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

توسعه روابط انرژی میان تهران و مسکو می‌تواند زمینه‌ساز تقویت امنیت انرژی، افزایش ظرفیت‌های صادراتی، گسترش سرمایه‌گذاری‌های مشترک و ارتقای جایگاه دو کشور در معادلات انرژی منطقه باشد.
سرمایه‌گذاری شرکت‌های روسی در توسعه میادین نفت و گاز ایران، انتقال فناوری، تامین تجهیزات و استفاده از ظرفیت‌های فنی و مهندسی مشترک، از مهم‌ترین زمینه‌های همکاری دو کشور است. این همکاری می‌تواند به افزایش تولید، بهبود بهره‌وری و کاهش آثار محدودیت‌های ناشی از اقدامات قهرآمیز یکجانبه کمک کند.

همکاری انرژی ایران و روسیه از یک سو و همکاری میان کشورهای عضو مجمع گاز سوی دیگر از چند جهت حائز اهمیت است. این همکاری ها منجر به تقویت امنیت انرژی و تنوع ‌بخشی به مسیرهای تامین و انتقال انرژی، جذب سرمایه و فناوری برای توسعه صنعت نفت و گاز ایران، افزایش ظرفیت صادراتی و ایجاد فرصت‌های جدید برای درآمدهای ارزی شود. پیشنهاد می شود که حذف شود.

با وجود چنین ظرفیت‌های قابل توجهی، تحقق همکاری ‌های گسترده با چالش‌ هایی همراه است. تجاوز نظامی و اقدامات قهرآمیز یکجانبه از سوی ایالات متحده به همراه نیاز به سرمایه‌گذاری سنگین در زیرساخت‌ها و پیچیدگی‌های قراردادهای بلندمدت، از مهم‌ترین موانع پیش رو به شمار می‌روند .

اما جمهوری اسلامی ایران اطمینان دارد که در سایه همکاری های دو و چندجانبه از جمله در قالب مجمع گازی کنونی می توان بستر مهمی را برای پیشبرد گفتگو و همکاری در زمینه گاز طبیعی،امنیت انرژی و چشم‌انداز در حال تحول انرژی در سطح جهانفراهم کرد.
در چنین شرایطی، تقویت همکاری میان اعضای مجمع کشورهای صادرکننده گاز و توسعه مناسبات راهبردی ایران و روسیه، فرصتی مهم برای گسترش سرمایه‌گذاری‌های مشترک، انتقال فناوری، توسعه زیرساخت‌ها و افزایش ظرفیت عرضه گاز طبیعیفراهم می‌آورد که به نوبه خود باعث افزایش امنیت انرژی در منطقه و جهان خواهد شد.

بهره‌گیری از این ظرفیت‌ها مستلزم اراده سیاسی، اعتماد متقابل و تدوین سازوکارهای عملی برای مقابله با آسیب‌پذیری‌های بازار جهانی انرژی است.  

جمهوری اسلامی ایران بر این باور است که ثبات بازار جهانی انرژی در گرو همکاری سازنده میان کشورها، احترام متقابل و حل و فصل مسالمت آمیز اختلافات است. در همین راستا، ایرانبرنامه‌ای هفت‌روزه را برای فراهم‌سازی زمینه بازگشایی تنگه هرمزو بازگشت تردد عادی دریایی، در صورت تحقق شرایط لازم و رفع تهدیدهای نظامی، ارائه کرده است.

جمهوری اسلامی ایران بر این باور است که رویکرد مسئولانه، گفت‌وگوی سازنده و انجام تعهدات متقابل می‌تواند زمینه‌ساز کاهش تنش‌ها، تأمین امنیت پایدارکشتیرانی و تقویت ثبات در بازار جهانی انرژی باشد؛ هدفی که تحقق آن مستلزم اراده سیاسی و همکاری همه طرف‌های ذی‌ربط است. این همان مسیر تقویت ثبات در بازار جهانی گاز و انرژی است که در گروی انتخاب آمریکا قرار دارد./قدس